ТҮРКСОЙ Бас хатшысы Сұлтан Раев түркі әлемі диалог форумында сөз сөйледі
ТҮРКСОЙ Бас хатшысы Сұлтан Раев Анкарада өткен түркі әлемі диалог форумы аясында ұйымдастырылған «Гаспралының ізімен: түркі әлеміндегі тіл, мәдениет және түсінік» атты панельдің ашылу сөзін сөйледі. Раев Исмаил Гаспралының түркі әлеміндегі ортақ тілдің, мәдени түсінік пен цифрлық дәуірдегі ынтымақтастықтың маңыздылығына назар аударды.
Түркия Республикасы Президенті Әкімшілігінің Коммуникация басқармасы Түркі Мемлекеттері ұйымының XII Саммиті аясында 2026 жылдың 30-31 қазанында Анкарада «Идеядан диалогқа» тақырыбымен ұйымдастырған түркі әлемі диалог форумы түркі әлемінің саясат, дипломатия, академия, медиа және мәдениет салалары өкілдерінің басын қосты.
Форум аясында өткен «Гаспралының ізімен: түркі әлеміндегі тіл, мәдениет және түсінік» атты панельде ашылу сөзін сөйлеген ТҮРКСОЙ Бас хатшысы Сұлтан Раев түркі әлемінің ортақ өркениеттік мұрасын сақтау мен оны болашақ ұрпаққа жеткізудегі мәдениет, өнер және технологияның рөліне қатысты өз бағасын берді.
«Гаспралының идеясын өміршең етуіміз керек»
Исмаил Гаспралының 1883 жылы Бақшасарайда шығара бастаған «Тәржіман» газеті түрлі аймақтардағы түркі халықтары арасында идеялық және рухани көпір орнатқанын атап өткен Раев, Гаспралының «Тілде, пікірде, істе бірлік» ұраны бүгінде де түркі әлемінің ортақ жұмыстарына бағыт-бағдар беріп отырғанын білдірді.
Гаспралы тек идея өндіріп қана қоймай, оларды білім беру мен баспа қызметі арқылы жүзеге асырған реформатор болғанын баса айтқан Раев, оның мұрасын сақтау – оның жаңашыл көзқарасын бүгінгі заман талаптарына сай жалғастыру дегенді білдіретінін айтты.
«Негізгі мақсатымыз — бір-бірімізді тікелей түсіне білу»
Түркі әлеміндегі ортақ әліпби, тіл үйрету, терминология және баспа саласындағы жұмыстардың маңыздылығына тоқталған Раев, бұл бастамалардың ауқымды мәдени жақындасуға қызмет етуі керектігін атап өтті.
Раев ортақ тіл төңірегіндегі жұмыстардың тек бірдей әріптерді қолданумен шектелмейтінін, негізгі мақсат — түркі әлемінің бір-бірінің ойын, әдебиетін және ғылыми еңбектерін тікелей түсіне алуы екенін білдірді.
Мәдениет пен өнердің бұл процестегі ықпалына да тоқталған Бас хатшы Сұлтан Раев: «Кейде бір өнер туындысы жылдар бойы жүргізілген ресми жұмыстар жете алмаған миллиондаған адамға жете алады» деген сөздерімен кино, музыка және әдебиеттің түркі әлеміндегі мәдени байланыстарды нығайтудағы рөлін баса айтты.
Халықаралық ТҮРКСОЙ түркі мәдениеті ұйымының отыз жылдан астам уақыттан бері жүргізіп келе жатқан жұмыстарының негізінде де осы түсінік жатқанын жеткізген Сұлтан Раев, ұйымның ең үлкен күші — ортақ мәдениетке деген сүйіспеншілік пен түркі әлемі арасындағы бауырластық байланыс екенін атап өтті.
«Жасанды интеллектке өз құндылықтарымызбен бағыт беруіміз керек»
Сөзінің маңызды бір бөлігін цифрлық трансформация мен жасанды интеллект мәселесіне арнаған Сұлтан Раев технологиялық дамудың түркі әлемінің мәдени мұрасы тұрғысынан жаңа мүмкіндіктер мен жауапкершіліктер тудыратынын жеткізді.
«Біз жасанды интеллект басқаратын емес, жасанды интеллектке өзіміздің төл құндылықтарымызбен бағыт-бағдар бере алатын халық болуымыз керек» деген Сұлтан Раев тіл, әдебиет, музыка, дастан мен салт-дәстүрлерден тұратын өркениет түсінігінің цифрлық әлемде дұрыс әрі толық көрініс табуы қажеттігін баса айтты.
«Заманымыздың «Тәржіманы» цифрлық әлемде құрылатын ортақ көпірлер болуы мүмкін»
Сөзінің соңында Исмаил Гаспралының өз дәуірінің коммуникация мүмкіндіктерін түркі әлемінің ортақ болашағы үшін пайдаланғанын еске салған Сұлтан Раев, бүгін де дәл сондай жігерді заманның технологиялық мүмкіндіктерімен көрсете білуіміз керектігін айтты.
Раев: «Гаспралының «Тәржіман» газеті өз дәуірінде аймақтар арасында көпір болды. Ал біздің дәуіріміздің «Тәржіманы» цифрлық әлемде орнайтын ортақ білім, тіл және мәдениет көпірлері болуы мүмкін» деген сөздерін білдірді.
Түркі әлемінің тәуелсіз мемлекеттері, ортақ ұйымдары, университеттері, ғалымдары және өнер иелері үлкен әлеуетке ие екенін баса айтқан Раев өткеннің ұлы өркениеттік мұрасынан қуат ала отырып, болашақтың ортақ туындыларын өмірге әкелу қажеттігін жеткізді.
Сол панельде түркі әлемінің ғалымдары мен ойшылдары бас қосты
Эсма Оздашлының модераторлығымен өткен панельде Әзербайжаннан «Шарг» газетінің бас редакторы Акиф Ашырлы, Қазақстаннан ақын, жазушы, журналист Ұлықбек Оразбайұлы Есдәулет, Өзбекстаннан Самарқан мемлекеттік университеті филология факультетінің деканы Джулибой Элтазаров, Қырғызстаннан Эльмира Хурибаева және Түркі Мемлекеттері ұйымы Ақсақалдар кеңесінің СКТР өкілі Октай Оксүзоғлу бой көрсетті.
Панельде Исмаил Гаспралының идеялық мұрасы шеңберінде түркі әлеміндегі ортақ тіл, мәдени бірегейлік, тарихи түсінік және болашақ ұрпаққа арналған ынтымақтастық мүмкіндіктері талқыланды.
Медиа галереясы
(2)
