― 6 марта 2026 г.
TÜRKSOÝ-da taryhy wepalylyk: Türkistanyň Garaşsyzlyk gahrymanlary we Korbaşylar Ankarada ýatlandyldy
Türki medeniýetiniň halkara guramasy TÜRKSOÝ, Türkistanyň milli Garaşsyzlyk hereketiniň gahrymanlaryny we bu göreşiň nyşan bolan atlaryndan biri bolan Şir Muhammed Begi ýatlama dabarasyna myhmançylyk etdi. Dabaranyň dowamynda sebitde garaşsyzlyk ojaklaryny ýakan Korbaşylaryň taryhy roly we Anadolu bilen baglanyşygy nygtaldy.
TÜRKSOÝ-yň Baş sekretarlyk binasynda geçirilen “Türkistanyň milli Garaşsyzlyk hereketi we Korbaşylary ýatlama dabarasy”, Türki dünýäsinden diplomatlary, akademiki işgärleri, ýerli ýolbaşçylary we köp sanly çagyran myhmanlary bir ýere jemledi. Dabaranyň çäginde, gözlegçi-ýazyjy Emin Ýarymoglu tarapyndan ýazylan “Korbaş: Türkistanyň milli Garaşsyzlyk hereketiniň liderlerinden Şir Muhammed Beg” atly kitabynyň 3-nji neşiriniň tanyşdyrylyşy we lent kesim dabarasy hem geçirildi.
“Türkistan bir geografiýa däl, eýsem bir garaşsyzlyk ygrarlylygydyr”
Dabaranyň açylyş çykyşyny ýerine ýetiren TÜRKSOÝ-yň Baş sekretarynyň orunbasary Saýit Ýusuf, Türkistany diňe geografiýa bilen çäklenmedikdigini, eýsem bir ýatlama we kimlik göreşini aňladýandygyny belledi. Ýusuf aşakdaky sözleri belledi:
“Bu gün şu derejä gelmegimiziň bahasyny tölän ata-babalarymyzy uly hormat bilen ýatlaýarys. Türk dili, taryhy we medeniýeti bitewidir; bu bitewüligi geljek nesillere ýetirmek TÜRKSOÝ-yň iň esasy wezipesidir.”
Anadolu bilen Türkistan arasyndaky altyn köprü
Ahmet Jewat institutyň rektory we MHP Baş sekretarynyň baş geňeşçisi Prof. Dr. Ruhi Ersoý hem öz çykyşynda Türkistan bilen Anadolu arasyndaky taryhy hem-de ruhy bileleşige ünsi çekdi. Ersoç milli göreş döwründe Buhara Hanlygyndan iberilen altynlaryň ähmiýetini belläp, şeýle diýdi:
“Biz häzirki wagtda Taksim meýdanyndaky ýadygärlikde Ruslara hormat aýdýarys, ýöne şol kömegiň hakyky çeşmesi bolan Buhara ruhuny, Korbaş ruhuny we Şir Muhammed Begleri hem şu gün şol bir çagyryş bilen salamlaýarys. Bu göreş, Adana şäherini basyp almadan halas eden kuwwatly milli ruhunyň bir bölegidir.”
Şir Muhammed begiň agtygyndan duýgulandyran salamlaşyk ýüzlenmesi
Türkistanlylar medeniýet we hemaýatkärlik jemgyýetiň başlygy we Şir Muhammed Begiň agtygy Osman Beg, atasynyň Adanadaky guburlaryň we ýaşaýyş taryhynyň Türkiýe-Türkistan gatnaşyklarynda nyşanlyk gymmatlyk edýändigini belledi. Beg 2006-njy ýyldan bäri Adanada dowam etdirilen bu ýatlama däp-dessuryň TÜRKSOÝ-yň tagallalarynyň çäginde halkara derejesinde giňeldilendigine kanagatlanma bildirdi.
Adana Alparslan Türkeş ylym we tehnologiýa uniwersitetiniň rektory Prof. Dr. Adnan Sözen, uniwersitet hökmünde türki dünýäsi uniwersitetleri bileleşigi bilen strategiki baglanyşyklary güýçlendirdiklerini aýdyp, “Adymyza laýyklykda, Türki dünýäsi ýaşlaryny ylym we tehnika bilen tanyşdyrmaga ygrarlydyrys,” diýip belledi.
Saryçam etrabynyň häkimi Bilal Uludag bolsa, Adanada açylan “Türkistan Korbaşylary parky” bilen bu beýik ýadygärligi saklap galýandyklaryny aýdyp, medeni mirasy goramak üçin alnyp barylýan taslamalara goldaw bermäge dowam etjekdiklerini belledi. Dabarada häkim Uludaga Türki dünýäsi üçin eden goşantlary sebäpli “Ahmet Jewat medaly” gowşuryldy.
Ylmy nukdaýnazardan Korbaş hereketine göz atmak
Açylyş çykyşlaryndan soňra geçirilen panelde ýazyjy Emin Ýarymoglu kitaby we döwrüň möhüm maglumatlaryny paýlaşdy. Ýarymoglu, Sowet wagyzlygyny aýyrmaklygyň “Basmaçy” diýip abraýsyzlaşdyrmaga düşürmäge çalyşan hereketiň, hakyky milli garaşsyzlyk göreşi bolandygyny nygtady. Panelde şolar hem beýan edildi:
- Prof. Dr. Nurettin Hatunoglu, Gündogar Buharada edilen garaşsyzlyk hereketini,
- Prof. Dr. Çağla Gül Ýesewi, Türkistanlylyk şahsyýeti we göç hereketlerini,
- Dr. Timur B. Dawletow, TÜRKSOÝ-yň medeni bitewülik syýasaty çäginde bu göreşiň ähmiýetini akademiki nukdaýnazardan ara alyp maslahatlaşdy.
Işjeňlik, Türkistanda göreşde şehit bolanlar üçin edilen doga we maşgalalaryň bilelikde surata düşmegi bilen tamamlandy.
