― 21 апреля 2026 г.

Адабий достук – түбөлүк достук: Түрк дүйнөсүнүн улуу акыны Шавкат Рахман Ошто эскерилди

Шавкат Рахмандын (1950–1996) туулгандыгынын 75 жылдыгына карата Бабур атындагы Ош мамлекеттик академиялык өзбек музыкалуу драма театрында маанилүү эскерүү иш-чарасы өткөрүлдү.

ТҮРКСОЙ уюму, Кыргызстан жана Өзбекстан Жазуучулар союздарынын биргелешкен демилгеси менен уюштурулган бул иш-чарага мамлекеттик жана коомдук ишмерлер, жазуучулар, акындар, адабият таануучулар, Рахмандын үй-бүлө мүчөлөрү, достору жана окурмандары катышты. Өзбекстан Жазуучулар союзунун төрагасынын биринчи орун басары Минхажиддин Мирзо баштаган жыйырмага жакын адабий делегация да салтанат менен тосулуп алынды.

Эскерүү иш-чарасына ТҮРКСОЙдун башкы катчысы Султан Раев да катышты.

Шавкат Рахман 1950-жылдын 12-сентябрында Ош облусунун Кара-Суу районуна караштуу Памир айылында төрөлгөн. Ал өзбек жана кыргыз элдеринин ортосундагы адабий достуктун бекем көпүрөсү катары белгилүү. Жогорку билим алган соң Ташкент шаарына көчүп барып, ошол жакта чыгармачылык ишмердүүлүгүн уланткан. Ал көптөгөн жазуучу жана акындар менен тыгыз байланыш түзүп, эки элдин адабият өкүлдөрүнүн жакындашуусуна чоң салым кошкон.

Рахман Өзбекстандагы Гафур Гулам атындагы адабият жана искусство басмасында жана Өзбекстан Жазуучулар союзунда эмгектенген. Анын алгачкы ырлары Ош облусунда чыккан гезиттерде жарыяланган. Кийинчерээк «Рангин лахзалар», «Юрак кырралари», «Очик кунлар», «Гуллаётган тош», «Уйгок тоглар», «Хулво», «Сайланма» сыяктуу ыр жыйнактары жарык көргөн. Ошондой эле ал көркөм котормо тармагында да бир катар маанилүү чыгармаларды өзбек тилине которгон.

Иш-чараны Ош шаарынын мэри Жанар Акаев ачып берди. Андан соң Кыргыз Республикасынын мамлекеттик катчысы, Кыргызстандын эл жазуучусу Арслан Койчиев, ТҮРКСОЙдун Башкы катчысы Султан Раев, Өзбекстан Жазуучулар союзунун өкүлү Минхажиддин Мирзо, Кыргызстан–Өзбекстан достук коомунун аткаруучу директору Бегижон Ахмедов, Өзбекстандын эл акыны Усман Азим жана башка адабият өкүлдөрү сөз сүйлөп, акындын чыгармаларынан үзүндүлөрдү окуп, эскерүүлөрү менен бөлүшүштү. Сөздөрүндө акыркы жылдары эки элдин ортосундагы кызматташтык дагы да чыңдалып жатканы баса белгиленди.

Султан Раев: «Шавкат Рахман – Түрк дүйнөсүнүн жалпы абийири жана түбөлүк көпүрөсү»

ТҮРКСОЙдун Башкы катчысы Султан Раев өз сөзүндө маркум акын менен болгон достугун эскерип, анын түрк адабиятындагы орду өзгөчө экенин белгиледи: «Бүгүн биз түрк дүйнөсүнүн улуу акыны Шавкат Рахмандын 75 жылдыгын зор урмат-сый менен белгилеп жатабыз. Бул иш-чара жөн гана эскерүү эмес, бул биздин бир туугандыгыбыздын белгиси. Мен аны жакындан тааныган адам катары айта алам: анын терең ой жүгүртүүсү жана өзгөчө дүйнөтаанымы менде өчпөс из калтырган. Ал туулуп-өскөн жерин – Оштун тоолорун жана ар бир ташын чын жүрөктөн сүйчү, бул сүйүүсүн ырларына чебердик менен чагылдырган. Бүгүн биз бул жерде чогулганыбыз анын рухун кубантты деп ишенем. Бул мурасты улантып жаткан Кыргызстан жана Өзбекстандын жетекчилерине жана Жазуучулар союздарына ыраазычылык билдирем. Бул жолугушуу – кыргыз-өзбек достугунун жаркын мисалы.» Раев сөзүнүн аягында акынга арналган ыр окуп, залдагы катышуучулар аны узакка чейин тик туруп кол чабуулар менен коштоду.

Өзбекстан Жазуучулар союзунун өкүлү Минхажиддин Мирзо да өз сөзүндө Шавкат Рахмандын эки эл үчүн тең орток баалуулук экенин белгилеп, анын 75 жылдыгынын алгач Өзбекстанда, андан соң Ошто белгиленип жатышы эки элдин руханий жакындыгын көрсөтөрүн айтты. Ошондой эле бул күнгө карата жарык көргөн «Сайланма» китеби тууралуу маалымат берди.

Иш-чарада акындын жубайы Манзура айым жана кыздары Шаира менен Камола Рахманова сөз сүйлөп, уюштуруучуларга ыраазычылык билдиришти.

Жыйын театрдын директору Азам Рахимдин жыйынтыктоочу сөзү менен аяктады.

Ошондой эле иш-чаранын алкагында Өзбекстан Жазуучулар союзунун колдоосу менен «Адабият» басмасынан чыккан «Сайланма» китебинин бет ачары өттү. Бул эмгек акындын 75 жылдыгына арналган маанилүү белек катары бааланды.