― 8 апреля 2026 г.

Ziya Gökalp’in “Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak” Eseri Beş Türk Diline aktarıldı

Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY ve Türk Dil Kurumu (TDK) iş birliğiyle yürütülen önemli bir proje, 8 Nisan 2026’da Ankara’da kamuoyuna tanıtıldı. Ziya Gökalp’in başyapıtı “Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak”, Azerbaycan Türkçesi, Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Özbek Türkçesi ve Türkmen Türkçesi olmak üzere beş farklı Türk diline aktarılarak Türk Dünyası’nın ortak düşünce mirasına kazandırıldı.

Projenin tanıtım toplantısı, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, TDK Başkanı Prof. Dr. Osman Mert ve TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Sayit Yusuf’un katılımıyla gerçekleştirildi.

Bakan Mehmet Nuri Ersoy: Gökalp, Türk Dünyası’na Köprü Oluyor

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, konuşmasında Ziya Gökalp’in fikir mirasının güncelliğine ve projenin önemine dikkat çekerek şunları kaydetti:

“Ziya Gökalp, Cumhuriyet dönemi Türk düşünce tarihinin temellerinde derin iz ve etkileri olan fikri ve fiili bir mücadele insanıdır. Eserleriyle bu tarihi süreçte yol ve yön belirleyen bir mihenk taşıdır. O, imparatorluktan cumhuriyete geçişte Türk milletine inşaat sunmuş; “Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak” formülüyle modern Türkiye’nin fikri temellerini atmıştır.

Türk adının işaret ettiği coğrafya Anadolu ile sınırlı tek bir devletin kimliğini indirgemeyi kabul etmeyen bir fikir adamıdır. O daima İstanbul’dan başlayıp Bakü’den geçerek Taşkent’e, kadim sokaklarından Aşkabat’a, Astana’ya, Almatı’nın yaylalarından bereketli topraklara ve bunların da ötesinde uzanan muazzam Türk Dünyası’nın varlığına bir bütün olarak sahip çıkmıştır.

Bizler de Türk Dil Kurumunun bu titiz çalışmasını, Gökalp’in kalem ve kelamını Türkiye’mizin sınırlarından kadim Türk Dünyası’nın beş burcuna uzanan bir köprü kılmak istedik. Gökalp, bu kez Türkçenin beş ayrı lehçesinde Türk milletinin fikir ve duygu dünyasına rehberlik edecektir.

Türk Dil Kurumu bu projeyle Türk kültür havzasına çok kıymetli bir tohum ekmiştir. Gökalp’in düşünceleri bugün beş bağımsız Türk devletinde kardeşlerimizin zihinlerinde yeniden yankı bulacak ve yeni düşüncelere kapılar aralayacaktır. Türk Dünyası’nın fikir köprülerinde kucaklaşması bizi yeni ufuklara taşıyacaktır.”

TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Sayit Yusuf: Fikir Köprülerini Güçlendiriyoruz

TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Sayit Yusuf, eserin İsmail Bey Gaspıralı’nın “Dilde, fikirde, işte birlik” şiarının somut bir yansıması olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Ziya Gökalp, sadece bir sosyolog değil, Türk Dünyası’nın ortak geleceğini bir asır öncesinden gören bir mimardır. Bugün burada tanıtımını yaptığımız bu eser, İsmail Bey Gaspıralı’nın ‘Dilde, Fikirde, İşte Birlik’ şiarının somut bir yansımasıdır. Gökalp’in ‘Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak’ formülü, bugün bağımsız Türk Cumhuriyetlerimizin modernleşme ve kimlik inşası süreçlerinde hâlâ en güçlü rehberimizdir.

TÜRKSOY olarak, bu eseri kardeş halklarımızın dillerine kazandırılmasında görev alarak gönül coğrafyamız arasında sarsılmaz bir fikir köprüsü kurmayı hedefledik. Bu proje, Türk Dünyası’nın bilimsel ve kültürel birliğini pekiştirecek stratejik bir adımdır.”

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs: Gökalp’in Fikirleri Türk Dünyası’nı Kucaklıyor

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, Gökalp’in fikirlerinin Anadolu sınırlarını aşarak bütün Türk Dünyası’na ulaştığını vurguladı:

“Gökalp, Türk tarihini, dilini ve kültürünü bir bütün olarak tanımlamış; ‘Türk’ dediğinde Adriyatik’ten Çin Seddi’ne kadar uzanan muazzam gönül coğrafyasını ve bu coğrafyada nefes alan her bir bireyi kastetmiştir. Bu proje, Türk Dünyası arasında örnek alınması gereken akademik ve kültürel bir ortak pazar kurmanın, zihinlerde sınırları kaldırmanın yeni adıdır.”

Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert: Dil, Milletimizin Hafızasıdır

Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, dil birliğinin önemine işaret ederek şunları ifade etti:

“Türk Dil Kurumu olarak dilde, fikirde, işte birlik ülküsünün sosyolojik zeminini inşa eden Ziya Gökalp’ın şaheserini beş bağımsız Türk Cumhuriyeti’nin dillerine aktarmanın gururunu yaşıyoruz. Bu proje, sıradan bir çeviri faaliyeti değildir; Türk Dünyası’nın ortak bilimsel ve kültürel birikiminin karşılıklı anlaşılabilirliğini artırma projesidir. Dil, bir milletin hafızası, kalesi ve istikbalidir.”

Bilim Kurulu, Çevirmenler ve Program

Projenin editörlüğünü Prof. Dr. Veli Savaş Yelok ve Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Atabey üstlendi. Eseri lehçelere aktaran çevirmenlere (Prof. Dr. Zaynabidin Abdirashidov – Özbek Türkçesi, Dr. Öğr. Üyesi İlahə Qurbanlı – Azerbaycan Türkçesi, Dr. Kaliya Kulaliyeva – Kırgız Türkçesi) teşekkür belgeleri takdim edildi. Eseri Türkmenceye çeviren Ogulbay Gaylıyewa ve Turganbay Keruenov ile Kazakçaya çeviren Bekzat Bekbolat’a teşekkür belgeleri gıyaplarında verildi. Bilim Kurulu üyelerine belgelerini bizzat Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy sundu.

Program, TÜRKSOY ve Türk Tarih ve Kültür Vakfı (TÜKAV) iş birliğiyle hazırlanan “Doğumunun 150. Yılında Ziya Gökalp Sergisi” nin açılışı ile devam etti.

Doğumunun 150. Yılında Ziya Gökalp Anma Yılı

2026 yılı, TÜRKSOY Daimî Konseyi’nin kararıyla “Ziya Gökalp Anma Yılı” ilan edildi. Yıl boyunca Türk Dünyası’nın çeşitli merkezlerinde sempozyumlar, paneller, tiyatro, müzik etkinlikleri ve çeviri çalışmaları düzenlenecek. Bu faaliyetler, Gökalp’in “Vatan ne Türkiye’dir ne Türkistan; vatan büyük ve müebbet bir ülkedir: Turan” vizyonunu genç kuşaklara aktarmayı amaçlıyor.