― 16 февраля 2026 г.

TÜRKSOY’da Türkmen Sinemasının 100 Yıllık yolculuğu kutlandı

Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY, Türkmenistan'ın Ankara Büyükelçiliği himayelerinde düzenlenen "Geçmişten Günümüze Türkmen Sineması Uluslararası Paneline ev sahipliği yaptı. TÜRKSOY Genel Merkezinde gerçekleştirilen ve Oğuzhan Türkmenfilm Birliğinin kuruluşunun 100. yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen programa; Türkmenistan Kültür Bakanı Atageldi Şamıradov, TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, Türkmenistan’ın Ankara Büyükelçisi Mekan Işangulıyev, Ege Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Ersan, Türkmenistan Televizyon, Radyo Yayınları ve Sinematografi Devlet Komitesi Başkan Yardımcısı Annasahet Kakayev, Oğuzhan Türkmenfilm Birliği Başkan Yardımcısı Sahısalıh Bayramov, Uluslararası Sinema Derneği Başkanı Nazif Tunç, TÜRKSOY'a üye ülkelerin kültür temsilcileri, akademisyenler, sinema sanatçıları ve basın mensupları katıldı.

Program, Türkmenfilm'in yüz yıllık sinema mirasını ve TÜRKSOY'un Türk Dünyası’ndaki kültürel iş birliği misyonunu yansıtan tanıtım filmlerinin izlenmesiyle başladı.

Sultan Raev: Türkmen Sineması Ortak Kültürel Mirasımızın Ayrılmaz Parçası

Açılış konuşmasını gerçekleştiren TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev Türkmen sinemasının 1926 yılında Aşkabat'ta başlayan yolculuğuna dikkat çekerek, "Oğuzhan Türkmenfilm Birliğinin kuruluşunun 100. yıl dönümünü en içten dileklerimle kutluyorum. Bir asırlık bu köklü geçmiş, Türkmen millî sinemasının oluşumunu, gelişimini ve sanatsal olgunlaşmasını yansıtan müstesna bir kültürel mirası temsil ediyor" dedi. Türkmen sinemasının savaş yılları ve doğal afetlere rağmen kesintisiz sürdürülen faaliyetlerle köklü bir gelenek oluşturduğunu vurgulayan Raev, özellikle 1960’lı yıllardan itibaren uluslararası takdir kazanan eserlerle güçlü bir sanatsal birikim meydana getirildiğini ifade etti. TÜRKSOY için Türkmen sinemasının, Türk halklarının ortak kültürel mirasının ayrılmaz bir parçası ve manevi yakınlaşmanın güçlü bir aracı olduğunu belirten Genel Sekreter Raev, "Bugün Türkmen sinemasının köklü geleneği genç kuşak sanatçılar tarafından başarıyla sürdürülmekte; millî değerlerden beslenen yeni eserler, Türk dünyasının ortak kültürel hafızasını zenginleştirmeye devam etmektedir" diye konuştu.

Türkmenistan'ın Ankara Büyükelçisi Mekan Işangulıyev, 2026 yılının Türkmenistan'ın bağımsızlığının güçlendirilmesi ve daimî tarafsızlık ilkelerinin devamı açısından önemli bir sloganla anıldığını belirterek, Türkmenistan'ın uluslararası kültürel iş birliğinin geliştirilmesine verdiği önemi vurguladı. Türkiye'de düzenlenen Türkmenistan Sinema Günlerinin iki ülke arasındaki kültürel alışverişe katkı sağladığını ifade eden Büyükelçi Işangulıyev, Oğuzhan Türkmenfilm Birliğinin 100. yılının ülkenin ulusal kültür tarihinde önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi. TÜRKSOY ile iş birliği içinde Türkmenistan'da başarıyla düzenlenen Korkut Ata Film Festivalinin, Türk Dünyası’nın kültür iş birliğinin geliştirilmesi açısından önemli bir platform haline geldiğini gururla vurguladıklarını dile getirdi.

Türkmenistan Kültür Bakanı Atageldi Şamyradov: Türkmen Sineması Bir Asırlık Köklü Geçmişe Sahip

Türkmenistan Kültür Bakanı Atageldi Şamıradov ise yaptığı konuşmada, Türkmenistan ile TÜRKSOY arasındaki dostane kültürel ilişkilerin istikrarlı bir şekilde geliştiğini belirterek, "Bugünkü Oğuzhan Türkmenfilm Birliğinin 100. yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen bu anlamlı konferans, TÜRKSOY ile hayırsever iş birliğini güçlendirmek ve Türkmen sinemasının başarılarını tanıtmak açısından büyük önem taşımaktadır" dedi. Türkmen millî sinemasının tarihinin 7 Şubat 1926'da başladığını hatırlatan Bakan ŞAMIRADOV, 1935'te ilk uzun metrajlı sesli film "Men Gaýdyp Gelerin" (Döneceğim) ve 1936'da "Umbara" filmlerinin çekildiğini söyledi. 1960'lı yıllarda Bulat Mansurov'un yönettiği "Şukur Bakhşı" filminin Orta Asya sinema sanatında yeni bir şiirsel yol açtığını belirten Şamıradov, Alti Garlyyev'in "Aygytly Ädim" (Kararlı Adım) filminin de büyük yankı uyandırdığını ifade etti. Günümüzde Oğuzhan Türkmenfilm Birliğinin modern teknolojilerle donatıldığını ve "İsterin", "Besteci", "Kemala", "Törebeg Hanım", "Gızıl Kürtle", "Ağaç", "Gızıl Alma" gibi ilgi çekici tarihî ve çağdaş filmler üretmeye devam ettiğini söyleyen Bakan Şamıradov, Türkmen sinemacıların uluslararası festivallerde kazandığı ödülleri sıraladı.

Panel Bölümü

Protokol konuşmalarının ardından geçilen panel bölümünde, Türkmen sinemasının tarihsel gelişimi, estetik yaklaşımı ve bugünkü vizyonu ele alındı.

Panelin ilk konuşmacısı, Yönetmen, Uluslararası Sinema Derneği Başkanı ve Korkut Ata Türk Dünyası Film Festivali Kurucusu Nazif Tunç oldu. Türkmen sinemasını Korkut Ata Film Festivali vesilesiyle tanıma fırsatı bulduklarını belirten Tunç, "Türkmen sineması, tıpkı Kazak, Kırgız, Özbek ve Azerbaycan sineması gibi, dünyaya yepyeni bir ahlak, merhamet, estetik ve güzellik sunuyor. Hollywood’un dayattığı sömürgeci ve bireysel anlayışa karşı, Türk Dünyası’nın sinemalarıyla bir kardeşlik ve insanlık ahlakı sunmak mümkün olacaktır" dedi.

Türkmenistan Televizyon, Radyo Yayınları ve Sinematografi Devlet Komitesi Başkan Yardımcısı Annasahet Kakayev, TÜRKSOY'un 33 yıldır Türk halklarının birliğini güçlendirme, ortak kültürel mirası koruma ve canlandırma konusunda yürüttüğü çalışmalara dikkat çekerek, her üye ülkenin kültürüne gösterilen saygıdan duydukları memnuniyeti dile getirdi. Oğuzhan Türkmenfilm Birliğinin 100 yıllık geçmişinde "Şukur Bagşı", "Aygytlı Adim", "Gelnälyjy", "Menim Dostum Melegüş", "Jadyly Jevahir", "Kärizgenler" gibi uluslararası tanınırlık kazanmış filmlere imza attığını hatırlattı.

Oğuzhan Türkmenfilm Birliği Başkan Yardımcısı Sahısalıh Bayramov, yaptığı konuşmada sinema sanatının sadece bir filmden ibaret olmadığını, tarihle ve gerçek olaylarla ayrılmaz biçimde bağlı olduğunu vurguladı. 1926'dan bugüne kadar Alti Garlyyev, Bulat Mansurov, Mered Atahanov gibi ünlü yönetmenlerin halkın sevgisini kazanan filmler ürettiğini belirten Bayramov, son dönemde "Gyzyl Kürte", "İsterin", "Gyzyl Alma", "Kitap", "Kompozitor" gibi filmlerin uluslararası festivallerde ödüller aldığını açıkladı. "Kompozitor" filminin Rusya Federasyonu'nda "Altın Kelebek" ödülünü kazandığını, Ekim 2023'te "Arkadagyň Säheri" Uluslararası Film Festivalinin Türkmen sinema tarihinde bir ilk olduğunu sözlerine ekledi.

Son olarak Ege Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Ersan, sinemanın insanların duygu ve düşüncelerini derinden etkileyen mucizevi bir özelliğe sahip olduğunu belirterek, "Artık bugün dünyaya kendimizi çok daha anlamlı bir şekilde ifade etme imkanına sahibiz. Biz kendi sinema dünyamızı yaratabilmek için Türk Dünyası sinema yapımcılarını bir araya getirmek, Türk kültürünü, Türk örfünü, Türk adaletini beyaz perde vasıtasıyla dünya kamuoyuna tanıtabilmek için Korkut Ata Film Festivalinin yanı sıra, TÜRKSOY ve Kültür Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğünün destekleriyle Turan Film Festivalleri'ni başlattık" dedi.

Kısa Film Gösterimi ve Teşekkür Belgeleri

Konuşmaların ardından, Türkmen sinemasının ruhunu ve anlatı gücünü yansıtan "Galnış Atları" adlı kısa film gösterimi yapıldı. Programın sonunda, panele katkılarından dolayı konuşmacılara teşekkür belgeleri takdim edildi.

Yarın İçin Davet

Programın kapanışında, 17 Şubat’ta Yaşar Kemal Salonunda "Besteci: Müziğin Mucizesi" adlı filmin gösterileceği duyuruldu. Türk Dünyası’nın müzik ve sinema hafızasını buluşturan bu özel gösterime tüm sanatseverler davet edildi.