― 8 июля 2026 г.

I. Uluslararası İslam Medeniyeti Forumu'nun İkinci Gününde Kapsamlı Projeler ve Stratejik kararlar açıklandı

İslam medeniyetinin barış, hoşgörü, bilim ve manevi gelişime sağladığı katkıları uluslararası alanda ele alan I. Uluslararası İslam Medeniyeti Forumu, ikinci gününde yoğun bir programla devam etti. Çok sayıda kitap tanıtımı, dijital inovasyon projesi ve stratejik iş birliği anlaşmasının kamuoyuyla paylaşıldığı etkinlik, kültürel mirasın modern dünyayla entegrasyonu adına önemli adımlara sahne oldu.

Kurumsal Sunumlar ve Liderlik Vizyonu

İkinci günün ilk etkinliklerinden biri, Özbekistan'daki İslam Medeniyeti Merkezi Bilimsel Sekreteri Rüstem Cabbarov tarafından yapılan “Özbekistan'daki İslam Medeniyeti Merkezi: Miras, Bilim ve Maarifin Küresel Platformu” başlıklı sunumdu. Sunumda, merkezin medeniyetler arası diyaloğu geliştirme misyonu vurgulandı.

Günün ana gündem maddelerinden bir diğeri, İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) iş birliğiyle yayımlanan “Şevket Mirziyoyev — Maarifperver Lider” adlı kitap-albümün tanıtımıydı. Bu eserde, Özbekistan Cumhurbaşkanı'nın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda sunduğu girişimlerin; Orta Asya Rönesansı düşünürlerinin mirasını koruma, İmam Buhari gibi muhaddislerin eserlerini inceleme ve dini hoşgörü ilkelerini uluslararası düzeyde teşvik etme konularında yeni bir aşama başlattığı ifade edildi.

Kur'an-ı Kerim Yazmalarına Yönelik Tarihi ve Bilimsel Eserler

Özbekistan Kültürel Mirasını Koruma, Araştırma ve Yaygınlaştırma Dünya Cemiyeti (WOSCU) ile ortaklaşa yürütülen projeler kapsamında, Kur'an-ı Kerim yazmalarını salt dini metinler olarak değil; tarih, hat sanatı, kâğıt bilimi ve medeniyet hafızası bağlamında inceleyen üç önemli eserin tanıtımı gerçekleştirildi.

Bu kapsamda tanıtılan eserlerden ilki olan “Özbekistan'da Korunan Nadir Kur'an Yazmaları”, ülkedeki müze, kütüphane ve çeşitli kurumlarda muhafaza edilen yazmaların tarihini, hat üslubunu ve materyal özelliklerini ilk kez bütüncül bir bilimsel sistemle derleyerek araştırmacıların ilgisine sunuyor. Küresel ölçekte bir envanter niteliği taşıyan “Dünyanın 114 Nadir Kur'an Yazması” adlı ikinci eser ise Özbekistan sınırlarını aşarak; Hz. Osman Mushafları, San'a Yazması, Paris Kodeksi, Birmingham Parçaları, Topkapı Mushafı ve Mavi Kur'an gibi dünya genelindeki en önemli İslami yazmaları kapsamlı bir şekilde inceliyor. Etkinlikte öne çıkan üçüncü ve son eser olan “Katta Langar Kur'an'ı: Tarih ve Hakikat” ise alanında tarihi bir eksikliği gideriyor. Bu çalışma, Katta Langar Mushafı'nın kayıp ve mevcut tüm sayfalarını radyokarbon analizleri ve derinlemesine tarihi araştırmalar ışığında hem sanal hem de basılı ortamda ilk kez bir araya getiren özel bir proje olarak dikkat çekiyor.

Küresel Bakış Açıları ve Yeni Yayınlar

Forumda, yabancı gazeteci ve araştırmacıların Özbekistan'ın gelişimini ele aldığı eserlerin tanıtımları da katılımcılardan büyük ilgi gördü. Iraklı yazar ve yayıncı Ahmed Casim Zübeydi'nin “Yeni Özbekistan: Barış, İnsancıllık ve Hoşgörü Diyarı”, Rus gazeteci Valeriy Biryukov'un “Şevket Mirziyoyev – Küresel Çapta Devlet ve Siyaset Adamı” ve Pakistanlı gazeteci Muhammed Abbas Han'ın “Özbekistan: Üçüncü Rönesans – Kalkınma Konsepti” adlı eserleri programda yer aldı.

İkinci gün programında ayrıca İslam tarihi ve kardeşlik bağlarını konu alan çok sayıda yeni kitap, albüm ve tıpkıbasım yayınının tanıtımı gerçekleştirildi. “Kardeşlik ve Müttefikliğin Zirvesi”, “Sahih-i Buhari – Ümmetin Kitabı” ve “Ebedi Dostluk, Bilimsel İş birliği, Aydınlık Gelecek: IRCICA ve Özbekistan Yolu” adlı kitap-albümlerin yanı sıra “İslam Medeniyetinin Bilimsel Atlası” eserinin yeni baskısı duyuruldu. “Ebu İsa et-Tirmizi: Peygamberin Faziletleri” ile “Allah'ın 99 Güzel İsmi” adlı eserlerin tanıtıldığı etkinlikte, Rusya Ulusal Kütüphanesi koleksiyonunda yer alan “Marsilya Koleksiyonu” tıpkıbasım projesi de kamuoyuyla paylaşıldı.

Dijitalleşme, İnovasyon ve Modern Projeler

Kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla geliştirilen teknolojik altyapılar ve kapsayıcı projeler forumun dikkat çeken bir diğer bölümüydü. Arap alfabesiyle yazılmış el yazması metinleri tanımak ve okumak için geliştirilmiş yapay zekâ tabanlı entelektüel model “INKSIGHT AI” ile önemli tarihi figürlerin dijital ortamda canlandırılmasını sağlayan “Tarihi Şahsiyetlerin Dijital Portreleri” projesi tanıtıldı.

Dijital alanda işaret dili kullanımını merkeze alan kapsayıcı “Fırsat Eşitliği Müzesi”, tarihi ve kültürel miras dünyasına sanal yolculuk imkânı sunan “Sınırsız Müze” ve çocuklara yönelik gezici eğitim sergisi “Özbekistan'dan Dünyaya 1001 İcat” projeleri katılımcıların beğenisine sunuldu. Ayrıca, Özbekistan'daki İslam Medeniyeti Merkezi bünyesinde kurulan ve el yazmalarının bilimsel restorasyonu için kullanılacak modern analitik laboratuvarın tanıtımı yapıldı. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) desteğiyle yürütülen kültürel varlıkların iadesi programı olan “Mirasın Dönüşü” de etkinlikte duyurulan önemli projeler arasında yer aldı.

Forumun Sonuçları ve Stratejik Belgeler

Forumun ikinci gününün sonunda, uluslararası kuruluşlar, araştırma merkezleri ve kültürel kurumlar arasında el yazmalarının korunması, dijitalleştirilmesi ve bilimsel iş birliğinin artırılması amacıyla çeşitli memorandumlar imzalandı.

Etkinlik kapsamında I. Uluslararası İslam Medeniyeti Forumu Taşkent Deklarasyonu kabul edilirken, Özbekistan'daki İslam Medeniyeti Merkezi'nin gelişimini öngören 2027-2030 Yol Haritası onaylandı. Program, forum katılımcıları tarafından Özbekistan Cumhurbaşkanı'na yönelik hazırlanan ortak bildirinin sunulması ve uluslararası düzeydeki bir grup misafire cumhurbaşkanının hatıra hediyelerinin takdim edilmesiyle sona erdi.