― 13 февраля 2026 г.

Ali Şîr Nevâî’nin Doğumunun 585. Yılı TÜRKSOY’da anıldı

Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY Genel Sekreterliğinde, büyük şair ve düşünür Ali Şîr Nevâî’nin doğumunun 585. yıl dönümü münasebetiyle anma programı düzenlendi. 13 Şubat 2026 Cuma günü gerçekleştirilen etkinliğe, Türk Dünyası’ndan akademisyenler, şairler, yazarlar ve diplomatlar yoğun ilgi gösterdi.

Programa; Kazakistan Ankara Büyükelçisi Yerkebulan Sapiyev, Türkmenistan Ankara Büyükelçisi Mekan İshanguliyev, Özbekistan Yazarlar Birliği Başkanı ve Özbekistan Halk Şairi Sirojiddin Sayyid, Özbekistan Yazarlar Birliği Üyesi Usmon Azim, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Rektörü ve Türkiye Yazarlar Birliği Genel Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Ali Şîr Nevâî Taşkent Devlet Özbek Dili ve Edebiyatı Üniversitesi Rektörü Akademisyen Şuhrat Sirojiddinov, Özbekistan Yazarlar Birliği Başkan Yardımcısı Gayrat Majid, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nden Prof. Dr. Funda Toprak, Azerbaycan Milli İlimler Akademisinden Prof. Dr. Seadet Şıhıyeva, Taşkent Devlet Özbek Dili ve Edebiyatı Üniversitesi’nden Prof. Dr. Nurboy Jabborov, Özbek Dili, Edebiyatı ve Folklor Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Maksud Asadov, Kırgızistan’dan Prof. Dr. Zidigerbey Saalayev’in yanı sıra çok sayıda seçkin isim katıldı.

Sultan Raev: Nevâî, Türk Dilinin ve Birliğinin Fedaisidir

Programın açılış konuşmasını yapan TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, Nevâî’nin Türk Dünyası’nın ortak vicdanı ve medeniyet taşıyıcısı olduğunu vurgulayarak, "Nevâî, sadece bir şair değil, aynı zamanda Türk dilinin ve birliğinin fedaisidir. Onun eserleri asırlar boyunca milyonlarca insana ilham vermiştir. Bu hafta başında Özbekistan’da bulundum ve Andican’daki Nevâî etkinliklerine katıldım. Özbekistan’da ata mirasına gösterilen hassasiyet takdire şayandır. Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyoyev’in edebiyat ve kültüre verdiği destek, Nevâî’nin mirasının genç nesillere aktarılmasında büyük rol oynamaktadır." dedi.

Özbekistan Yazarlar Birliği Başkanı Sirojiddin Sayyid konuşmasında, 2021 yılının Uluslararası Türk Akademisi tarafından "Ali Şîr Nevâî Yılı" ilan edildiğini ve bu kapsamda pek çok etkinlik düzenlendiğini hatırlattı. Aynı yıl Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in girişimiyle, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde Ali Şîr Nevâî adına uluslararası bir ödül tesis edildiğini belirten Sayyid, Türk kültürünü tanıtma, barışı koruma, güvenliği sağlama ve Türk halkları arasında iş birliğini geliştirmeye katkı sunan kişilere iki yılda bir verilen bu ödülün ilkinin 2022'de Kırgız yazar Cengiz Aytmatov'a takdim edildiğini ifade etti. Nevâî Yılı kapsamında ayrıca şairin eserlerinin çeşitli Türk lehçelerine çevrildiğini; Azerbaycan'da Almaz Ulvi'nin "Ali Şîr Nevâî'nin Asrı ve Nesri" kitabının yayımlandığını, Ramiz Asker tarafından "Hamse"nin tamamen Azericeye çevrilerek Bakü'de basıldığını, "Mahbub ul-Kulub" adlı eserin ise Ramiz Asker (Azerice), 

Orazbay Abdurahmanov (Karakalpakça) ve Nesipbek Aytulı (Kazakça) tarafından farklı lehçelere aktarıldığını söyledi. Bunun yanı sıra Kaldibek Seydanov'un "Nevâî ve Kazak Edebiyatı" kitabının yayımlandığını, Nevâî'nin hayatını konu alan roman ve destanların yazılarak okuyucuya sunulduğunu dile getiren Sayyid, 2025 yılında ise Budapeşte'de düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı zirvesinde, Nobel ödüllü Türk bilim insanı Aziz Sancar'a "Türk Dünyası birliğine katkılarından dolayı" Ali Şîr Nevâî Uluslararası Ödülü'nün takdim edildiğini sözlerine ekledi.

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Nevâî’nin Türkçeyi savunma mücadelesini Kaşgarlı Mahmud’la başlattığı geleneğin devamı olarak nitelendirdi. “Nevâî, Türkçenin sadece bir konuşma dili değil, aynı zamanda büyük bir edebiyat ve düşünce dili olduğunu ispatlamıştır. Onun siyaset felsefesi, Makyavelist anlayışa karşı merhamet ve adaleti ön plana çıkarır. Gençlerimize onu bir rol model olarak sunmalıyız. Türkçe bir vicdandır, bir medeniyettir. Nevâî, bu medeniyetin en güçlü mimarlarından biridir.” şeklinde konuştu.

Panel bölümünde, Nevâî’nin edebi kişiliği, Türk lehçelerine etkisi ve günümüz Dünyası’nda fikirlerinin önemi ele alındı. Ali Şîr Nevâî Üniversitesi Rektörü Akademisyen Şuhrat Sirojiddinov, Nevâî’nin eserlerinin Özbekistan’da ve dünyada nasıl araştırıldığına dair bilgi verirken, Azerbaycan’dan Prof. Dr. Seadet Şıhıyeva, Nevâî’nin Azerbaycan edebiyatına tesirini anlattı. Prof. Dr. Funda Toprak, Nevâî’nin dil ve üslup özelliklerini değerlendirdi. Prof. Dr. Nurboy Jabborov ve Prof. Dr. Maksud Asadov da Nevâî’nin eserlerinin güncel yorumları üzerinde durdu. Gayrat Majid ise Nevâî’nin çağdaş Özbek şiirine etkisini vurguladı.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Danışmanı, Özbekistan Halk yazarı Hayriddin Sultanov,  programın açılışında izletilen video konferansında Ali Şîr Nevâî'nin "Yazdıklarımı halk katında makbul eyle" duasının 585 yıldır gerçekleşmekte olduğunu belirterek, büyük şairin şahsiyet ve eserlerinin eşsiz bir büyüye, cazibeye ve kudrete sahip olduğunu vurguladı. Sultanov'a göre bunun temel sebebi, Nevâî'nin yalnızca orta çağda yaşayıp gitmiş bir düşünür değil bilakis her devrin ulu kişisi olmasıdır. Dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın, insanlar içinde bulundukları çağın manevi ve ruhi problemlerine Nevâî'nin irfan dolu eserlerinde mutlaka bir cevap bulunabileceğini belirten Sultanov genç nesillerin Nevâî'nin hikmetli eserleri ile yetiştirmenin ulusal bir görev olduğunu belirtti. 

Programın sonunda, TÜRKSOY tarafından Türk kültürüne katkılarından dolayı bazı katılımcılara TÜRKSOY Madalyası, plaket ve teşekkür belgeleri takdim edildi.

Katılımcılar, Nevâî’nin mirasının Türk Dünyası’nı birleştirmeye devam ettiğini vurgulayarak, bu tür etkinliklerin ortak kültürel değerlerin yaşatılması açısından önemine işaret etti.

Program toplu fotoğraf çekimi ile sona erdi.